ของแพงขึ้นทุกปี แปลว่าอะไร

ตัวเลขสองตัวนี้มาจากดัชนีราคาผู้บริโภคของไทย ซึ่ง World Bank เก็บไว้ยาวมาก ปี 2000 ดัชนีอยู่ที่ 77.35 ปี 2025 อยู่ที่ 122.40 เอาสองตัวนี้มาหารกัน ก็จะได้ว่าเงิน 100 บาทของปี 2000 วันนี้เหลือกำลังซื้อประมาณ 63 บาท พูดอีกแบบคือ เงิน 100 บาทของเรายังอยู่ครบ ธนาคารไม่ได้หักอะไร รัฐไม่ได้ยึดอะไร

แต่ของที่มันแลกได้น้อยลงไป 37% นี่แหละครับคือสิ่งที่เรียกว่าเงินเฟ้อ

วิธีวัดมันตรงไปตรงมากว่าที่คิดครับ เขาเอาของที่คนไทยซื้อเป็นประจำมาใส่ตะกร้าสมมติหนึ่งใบ ข้าว หมู ไข่ น้ำมัน ค่ารถ ค่าเช่าบ้าน ค่าไฟ ค่าเทอม อะไรพวกนี้ แล้วก็ไปจดราคาตะกร้าใบนี้ทุกเดือน ตัวเลขที่ได้เรียกว่า ซี พี ไอ หรือดัชนีราคาผู้บริโภค พอเอาราคาตะกร้าปีนี้ไปเทียบกับปีที่แล้ว ได้กี่เปอร์เซ็นต์ นั่นแหละคือเงินเฟ้อของปีนั้น

สังเกตนะครับว่าเราดูทั้งตะกร้า ไม่ใช่ของชิ้นเดียว ปีหนึ่ง ๆ ของบางอย่างถูกลงก็มี บางอย่างแพงขึ้นเร็วก็มี ตัวเลขที่ประกาศออกมาคือค่าเฉลี่ยของทั้งใบ

ทีนี้มาดูกันว่ามันค่อย ๆ ลงยังไง แท่งแต่ละแท่งคือกำลังซื้อของแบงก์ร้อยใบนั้นในแต่ละปี เริ่มที่ร้อยในปี 2000 แล้วก็ค่อย ๆ ต่ำลงมาเรื่อย ๆ จนเหลือ 63 ในปี 2025 เฉลี่ยแล้วของแพงขึ้นปีละ 1.85% ซึ่งฟังแล้วเหมือนน้อยมาก แต่พอทบกัน 25 ปีมันกินไปหนึ่งในสาม และสังเกตว่ามีแค่ 4 ปีเท่านั้นที่ของถูกลงจริง ๆ คือปี 2009 2015 2020 กับ 2025 นอกนั้นขึ้นหมด

มาถึงคำถามที่คนถามบ่อยที่สุด ทำไมข่าวบอกเงินเฟ้อไม่ถึง 2% แต่เราไปตลาดแล้วรู้สึกว่าแพงกว่านั้นเยอะ คำตอบคือตะกร้าของประเทศกับตะกร้าของเราไม่เหมือนกันครับ ตัวเลขที่ประกาศเป็นค่าเฉลี่ยของคนทั้งประเทศ แต่ถ้าคุณเช่าบ้านในเมือง ขับรถทุกวัน มีลูกเรียนโรงเรียนเอกชน ของที่คุณจ่ายหนักบังเอิญเป็นของที่ขึ้นราคาเร็ว เงินเฟ้อของคุณก็จะสูงกว่าเลขในข่าว

ส่วนเลขหนึ่งถึง 3% ที่เห็นบนจอ นั่นคือกรอบเป้าหมายที่แบงก์ชาติกับกระทรวงการคลังตกลงกันไว้ ไม่ใช่ตัวเลขที่เกิดขึ้นจริงเสมอไป

สามเรื่องที่คนมักเข้าใจผิด เรื่องแรก คิดว่าปีละไม่กี่เปอร์เซ็นต์ไม่เห็นเป็นไร ซึ่งเราเพิ่งเห็นกันไปว่า 1.85% ทบกัน 25 ปี กินไป 37% เรื่องที่สอง คิดว่าเงินเฟ้อติดลบแปลว่าดี ของถูกลงใครจะไม่ชอบใช่ไหมครับ แต่ถ้ามันติดลบนาน ๆ มันมักแปลว่าคนไม่กล้าใช้เงิน ซึ่งเรื่องนั้นมาพร้อมกับคนตกงาน

เรื่องที่สาม คิดว่าเก็บเงินสดไว้เฉย ๆ ปลอดภัยที่สุด มันปลอดภัยจากการเห็นตัวเลขลดลงก็จริง แต่ไม่ได้ปลอดภัยจากของที่แพงขึ้น