ฝากแบงก์อย่างเดียว พอไหม

ตัวเลขชุดนี้อ่านง่าย ๆ ครับ 22 ปีที่ผ่านมา มี 10 ปีที่ดอกเบี้ยเงินฝากโตช้ากว่าของที่แพงขึ้น แปลว่าเกือบครึ่งหนึ่งของช่วงเวลา เงินฝากเราถอยหลัง และถ้ารวมทั้ง 22 ปี ดอกเบี้ยพาเงินเราขึ้นมา 43% แต่ของแพงขึ้น 52% ส่วนต่างตรงนั้นคือเหตุผลที่เงิน 100 กลายเป็น 94 ผมชอบเปรียบว่ามันเหมือนเดินขึ้นบันไดเลื่อนที่กำลังเลื่อนลงนะครับ คุณเดินอยู่ ไม่ได้หยุด

แต่ถ้าเดินช้ากว่าบันได คุณก็ยังถอยหลัง

กราฟนี้คือหัวใจของด่านนี้ครับ แต่ละแท่งคือดอกเบี้ยเงินฝากของปีนั้น ลบด้วยเงินเฟ้อของปีนั้น แท่งที่โผล่ขึ้นเหนือเส้นคือปีที่เราชนะ เงินโตเร็วกว่าของที่แพงขึ้น แท่งแดงที่ห้อยลงคือปีที่เราแพ้ เงินในบัญชีเพิ่มนะ แต่ซื้อของได้น้อยลง นับดูแล้วมี 10 แท่งแดงจาก 22 ปี และแท่งที่ยาวที่สุดคือปี 2022 ปีนั้นปีเดียวกำลังซื้อหายไป 5.6%

วิธีคิดง่ายมากครับ เอาดอกเบี้ยที่เราได้ ลบด้วยของที่แพงขึ้นในปีเดียวกัน ปี 2022 ดอกเบี้ยเงินฝากเฉลี่ย 0.51% ของแพงขึ้น 6.08% ลบกันแล้วได้ประมาณลบ 5.6 แปลว่าปีนั้นเงินในบัญชีเราเพิ่มขึ้นจริง แต่ของที่มันซื้อได้ลดลง 5.6% ตัวเลขตัวนี้มีชื่อทางการว่า เรียลรีเทิร์น หรือผลตอบแทนที่แท้จริง

ส่วนดอกเบี้ย 0.51 ที่แบงก์ติดไว้หน้าสาขา อันนั้นคือดอกเบี้ยที่ประกาศ สองตัวนี้ไม่เหมือนกัน และตัวที่กินได้คือตัวหลัง

ทีนี้อย่าเพิ่งเข้าใจผิดว่าผมกำลังบอกว่าอย่าฝากเงินนะครับ เงินฝากทำสามอย่างที่ของอย่างอื่นทำแทนไม่ได้เลย หนึ่ง ถอนได้ทันทีที่ต้องใช้ ค่ารักษาพยาบาล ตกงาน รถเสีย เรื่องพวกนี้ไม่รอให้เราไปขายของก่อน สอง วันที่ตลาดตกหนัก เงินฝากยังเป็นตัวเลขเดิม ซึ่งมีค่ามากถ้าวันนั้นเราต้องใช้เงินพอดี

แต่สาม มันไม่ได้ออกแบบมาให้เงินโต หน้าที่ของมันคือความพร้อมใช้ เพราะฉะนั้นเงินฝากไม่ได้แย่ครับ แต่ถ้าเราเอาเงินที่จะไม่ได้ใช้ไปอีก 20 ปีไปกองไว้ตรงนั้น นั่นคือใช้ผิดหน้าที่

สามเรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อย เรื่องแรก พอเห็นข่าวว่าดอกเบี้ยขึ้นก็คิดว่าชนะแล้ว แต่ต้องดูด้วยว่าเงินเฟ้อขึ้นตามไปเท่าไหร่ ปี 2022 ดอกเบี้ยก็ขึ้นนะครับ แต่ของขึ้นเร็วกว่ามาก เรื่องที่สอง คิดว่าฝากประจำได้ดอกเยอะกว่าก็เลยปลอดภัยเหมือนกัน มันปลอดภัยจากตัวเลขลดลงก็จริง แต่ยิ่งฝากยาวก็ยิ่งเจอเงินเฟ้อกัดนาน

เรื่องที่สาม คิดว่าดอกเบี้ยที่ประกาศคือที่ได้จริง จริง ๆ ยังต้องหักภาษีดอกเบี้ย 15% ก่อน แล้วค่อยเอาไปหักของที่แพงขึ้นอีกรอบ