ถือนาน ช่วยได้แค่ไหน

วิธีอ่านกราฟนี้คือ เราเอาข้อมูลเกือบ 100 ปีมานับทุกช่วงเวลาที่เป็นไปได้ ถ้าถือ 1 ปีก็มี 98 ช่วง ถ้าถือ 20 ปีก็มี 79 ช่วง แล้วนับว่ากี่ช่วงที่จบด้วยขาดทุน ถือ 1 ปี ขาดทุน 26.5% ของช่วงเวลา คือประมาณหนึ่งในสี่ ถือ 5 ปีเหลือ 11.7 ถือ 10 ปีเหลือ 5.6 ถือ 15 ปีเหลือ 1.2 และถือ 20 ปีคือศูนย์ ไม่มีช่วงไหนเลยที่จบด้วยขาดทุน

แต่ผมต้องบอกไว้ตรงนี้เลยว่า คำว่าไม่เคยในอดีต ไม่เท่ากับจะไม่มีวันในอนาคต และนี่คือตลาดเดียวเท่านั้นด้วย

ทีนี้ลองมองตัวเลขชุดเดิมอีกมุมหนึ่ง แทนที่จะนับแค่ว่าขาดทุนหรือไม่ เรามาดูว่าผลตอบแทนเฉลี่ยต่อปีแกว่งได้กว้างแค่ไหน ถ้าถือ 1 ปี ช่วงที่แย่ที่สุดหายไป 43.8% ช่วงที่ดีที่สุดได้ 52.6% กว้างมาก แต่พอถือ 20 ปี ช่วงที่แย่ที่สุดยังได้เฉลี่ยปีละ 2.4 ช่วงที่ดีที่สุดได้ปีละ 17.7 แท่งทั้งแท่งลอยอยู่เหนือศูนย์ ถือนานไม่ได้ทำให้ได้มากขึ้นนะครับ

แต่ทำให้ผลลัพธ์แกว่งน้อยลงมาก และตัวเลขพวกนี้ยังไม่ได้หักเงินเฟ้อ

ก่อนจะไปดูตัวเลขต่อ ลองทายกันก่อนครับ ถ้ามีคนซื้อดัชนีหุ้นญี่ปุ่นวันที่มันขึ้นไปสูงที่สุด ตอนปลายปี 1989 เขาต้องรอกี่ปีกว่าจะได้ทุนคืน 5 ปี 12 ปี 20 ปี หรือ 34 ปี เก็บคำตอบไว้ในใจ แล้วไปดูกันว่าของจริงเป็นยังไง

เฉลยครับ 34 ปี ญี่ปุ่นทำจุดสูงสุดวันที่ 29 ธันวาคมปี 1989 ที่ 38,915 จุด แล้วก็ลงยาว ลงไปถึงก้นเหววันที่ 10 มีนาคมปี 2009 หายไป 81.9% และกว่าจะกลับมาปิดเท่ายอดเดิมได้คือวันที่ 22 กุมภาพันธ์ปี 2024 รวมแล้ว 34 ปี 1 เดือน 34 ปีนี่นานกว่าอายุงานของคนส่วนใหญ่นะครับ ถ้าใครซื้อตอนอายุ 30 กว่าจะได้ทุนคืนก็ 64 ต้องบอกด้วยว่าอันนี้เป็นดัชนีราคา ไม่รวมปันผล ถ้ารวมปันผลระยะเวลาจะสั้นกว่านี้

แต่ประเด็นไม่ได้เปลี่ยน

แล้วถ้าไม่ได้ซื้อทีเดียวตอนยอดดอยล่ะ ถ้าทยอยซื้อเท่า ๆ กันทุกเดือน ตั้งแต่มกราคมปี 1990 ไปจนถึงมกราคมปี 2024 รวม 409 ครั้ง ถึงวันที่ดัชนีกลับมาเท่ายอดเดิม เงินทั้งก้อนจะบวกอยู่ 154% ในวันเดียวกับที่คนซื้อตอนยอดดอยเพิ่งได้ทุนคืน ฟังดูดีมากใช่ไหมครับ แต่ดูแท่งสีแดงก่อน ระหว่างทางเงินก้อนนี้ติดลบเกือบตลอดยี่สิบกว่าปีแรก จุดที่แย่ที่สุดคือเมษายนปี 2003 ติดลบ 54% และติดลบครั้งสุดท้ายคือกันยายนปี 2013 ถ้านับทุกวันตลอด 34 ปี มี 60% ของวันที่เงินก้อนนี้ติดลบ ทยอยซื้อพาจบบวกได้จริง

แต่ต้องทนดูตัวเลขติดลบนานกว่าครึ่งทาง

แล้วเรื่องญี่ปุ่นบอกอะไรเราบ้าง เรื่องแรก ถ้าเงินทั้งก้อนอยู่ตลาดเดียว เราก็ต้องรอตามตลาดนั้น คนที่ใส่เงินไว้ที่ญี่ปุ่นอย่างเดียวก็ต้องรอไปพร้อมญี่ปุ่นทั้ง 34 ปี ซึ่งด่าน 1-11 จะมาคุยกันว่าใส่หลายที่ช่วยได้แค่ไหน เรื่องที่สอง ซื้อตอนราคาพุ่งอาจต้องรอนานมาก 5 ปีก่อนถึงยอดดอย ดัชนีญี่ปุ่นขึ้นมา 3.4 เท่า คนที่เข้าไปตอนท้ายของขาขึ้นคือคนที่ต้องรอนานที่สุด

แต่เรื่องที่มันไม่ได้บอกคือ ถือยาวไม่ได้ผล เพราะคนที่ทยอยซื้อทุกเดือนจบบวก 154% ในวันที่คนซื้อยอดดอยเพิ่งได้ทุนคืน แค่ต้องทนติดลบนานหน่อย

ไม่ต้องไปไกลถึงญี่ปุ่นก็ได้ครับ ตลาดหุ้นบ้านเราเองก็เคยเจอ ต้นปี 1994 ดัชนี SET ขึ้นไปสูงสุดที่ 1,789 จุด แล้วก็มาเจอวิกฤตต้มยำกุ้งปี 1997 ดัชนีลงไปถึง 205 จุดในเดือนกันยายนปี 1998 หายไป 88.6% และกว่าจะกลับมาเท่ายอดเดิมได้ก็มกราคมปี 2018 24 ปีเต็ม ตัวเลขนี้เป็นดัชนีราคา ยังไม่รวมปันผล ถ้ารวมปันผลด้วยระยะเวลาจะสั้นกว่านี้

แต่ก็ไม่ใช่ว่าทุกวิกฤตจะรอนานขนาดนั้นนะครับ วิกฤตซับไพรม์ ดัชนีขึ้นไปสูงสุดที่ 925 จุดในเดือนพฤศจิกายนปี 2007 แล้วกลับมาเท่าเดิมในเดือนกันยายนปี 2010 ใช้เวลา 2 ปี 10 เดือน ส่วนโควิด ยอดอยู่ที่ 1,589 จุดในเดือนธันวาคมปี 2019 กลับมาเท่าเดิมในเดือนมีนาคมปี 2021 ใช้เวลาปีเดียวกับอีก 3 เดือน ปัญหาคือตอนที่อยู่ในวิกฤต ไม่มีใครรู้ล่วงหน้าว่ารอบนี้จะรอ 1 ปี หรือ 24 ปี

ทีนี้มาดูว่าทฤษฎีบอกอะไร แนวคิดที่ว่ายิ่งถือหุ้นนาน ความเสี่ยงยิ่งลดลง ถูกทำให้ดังโดยศาสตราจารย์เจเรมี ซีเกล ในหนังสือชื่อ Stocks for the Long Run ปี 1994 เหตุผลของมันคือ ปีดีกับปีแย่หักล้างกันเอง ยิ่งถือนาน ผลตอบแทนเฉลี่ยต่อปีก็ยิ่งแกว่งน้อยลง และข้อมูลสหรัฐที่เราดูกันเมื่อกี้ก็ออกมาทางเดียวกัน ถือ 1 ปีแพ้หนึ่งในสี่ของช่วงเวลา ถือ 20 ปีไม่เคยแพ้เลย

แต่ทฤษฎีนี้มีข้อแม้สองข้อที่คนมักลืม ข้อแรก ข้อมูลมาจากตลาดที่ชนะมาตลอด ญี่ปุ่นกับไทยที่เราเพิ่งดูไปคือตัวอย่างที่ไม่เป็นแบบนั้น ข้อสอง มันสมมติว่าเราถือได้ตลอดทางจริง ๆ ไม่ขายกลางทาง และไม่กระโดดกลับเข้าไปตอนราคาพุ่ง ข้อหลังนี่แหละที่คนฉลาดที่สุดคนหนึ่งในประวัติศาสตร์เคยพลาดมาแล้ว

ปี 1720 ที่อังกฤษ มีหุ้นตัวหนึ่งชื่อ South Sea ที่ราคาพุ่งจนคนทั้งเมืองแห่ซื้อ หนึ่งในคนที่ถืออยู่คือไอแซก นิวตัน ต้นปีนั้นเขาถือหุ้นตัวนี้ราว 10,000 หน่วย กับพันธบัตรรัฐบาล รวมกันราว 32,000 ปอนด์ พอราคาพุ่ง เดือนเมษายนเขาสั่งขายไปส่วนหนึ่ง จดหมายสั่งขายยังเหลืออยู่ถึงวันนี้ มีบันทึกเล่าต่อกันมาว่าตอนมีคนถามว่าหุ้นจะขึ้นต่อไหม เขาตอบว่าคำนวณความบ้าของผู้คนไม่ได้ ถึงตรงนี้เขาดูฉลาดมาก

แต่ราคายังขึ้นต่อ เดือนมิถุนายน ใกล้จุดสูงสุดพอดี เขาขายพันธบัตรไปซื้อหุ้นกลับ แล้วฟองสบู่ก็แตก พอถึงกลางปีถัดมา ทั้งพอร์ตเหลือราว 20,000 ปอนด์ น้อยกว่าที่ควรมีถ้าอยู่เฉย ๆ ราว 12,000 ถึง 14,000 ปอนด์ ส่วนที่น่าคิดที่สุดคือ นักวิจัยที่ไล่ดูบัญชีเก่าพบว่า คนที่ซื้อหุ้นตัวเดียวกันกลางปี 1719 แล้วไม่แตะเลยจนกลางปี 1723 ราคายังสูงกว่าตอนซื้อเกือบ 50% นิวตันไม่ได้แพ้เพราะถือนะครับ เขาแพ้เพราะออกแล้วกลับเข้าไปตอนแพงที่สุด

ส่วนประโยคดังที่ว่า ตลาดไร้เหตุผลได้นานกว่าที่เราจะอยู่รอด คนชอบยกให้เคนส์ แต่หลักฐานเก่าสุดเป็นของนักวิเคราะห์ชื่อแกรี ชิลลิง ปี 1986 ไม่ว่าใครพูด เรื่องของนิวตันคือตัวอย่างของประโยคนี้ เขาถูกที่ว่าตลาดบ้า แต่ความบ้ามันอยู่นานกว่าความอดทนของเขา

สามเรื่องที่คนเข้าใจผิด เรื่องแรก คิดว่าถือยาวแล้วชนะแน่นอน ตัวเลข 0% ที่เราเห็นมาจากตลาดสหรัฐตลาดเดียวใน 100 ปีที่ผ่านมาครับ ไม่ใช่กฎของธรรมชาติ และทั้งญี่ปุ่นทั้งไทยเป็นหลักฐานว่ามันไม่ใช่ เรื่องที่สอง คิดว่าเวลาแก้ได้ทุกอย่าง เวลาช่วยเรื่องราคาขึ้นลงได้ แต่ช่วยเรื่องกิจการเจ๊งไม่ได้เลย

เรื่องที่สาม คิดว่ายังไม่ถึง 20 ปีก็ยังไม่ต้องคิด อันนี้ผมอยากให้จำให้ดี ถ้าเงินก้อนนั้นจะต้องใช้ในอีก 3 ปี ระยะเวลาของเราคือ 3 ปี ไม่ใช่ 20 ระยะเวลาของเราคือวันที่ต้องใช้เงิน ไม่ใช่วันที่เราตั้งใจจะถือ